تیمهای با عملکرد بالا (High – Performing Teams) تصادفی ایجاد نمیشوند. دستیابی به تعالی، مستلزم توجه آگاهانه به مولفهها و عناصر ویژهای است که شرایط لازم را برای تعالی فراهم میکنند.
بوم تیمهای با عملکرد بالا، چارچوبی ساختار یافته در اختیار مخاطب قرار میدهد تا به رهبران و اعضای تیمها کمک کند، که مولفههای حیاتی برای عملکرد برجسته تیم و سنجش اثربخشی آنها را شناسایی، تجسم و توسعه دهند.
این ابزار کارآمد، هفت ویژگی پایهای را تجمیع و یکپارچه کردهاست که به تیمها کمک میکند تا از بیشترین ظرفیت خود دست یافته و از آن استفاده کنند. چه در حال تشکیل تیمی جدید باشید و چه در حال ارتقای عملکرد تیم فعلی، این بوم میتواند به عنوان نقشه راه مسیر توسعه تیم و نیز ابزار سنجش تیم بهکار گرفته شود.
هفت ویژگی و مولفه پایهای در تیمهای با عملکرد بالا
۱) اهداف و همراستایی
بدون یک هدف مشترک و الهامبخش، جمعی از افراد میتوانند تنها گروه باشند و نه یک تیم. بهاین معنا که اعضا به صورت جداگانه کار میکنند و فعالیتها و ابتکارهای خود را تنها از طریق گزارش وضعیت با یکدیگر هماهنگ میکنند. هدف مشترک، انگیزه لازم را برای غلبه تیمها بر چالشها و پایداری در برابر دشواریها ایجاد میکند. تعیین اهداف موثر برای تیم، تضمینکننده آن است که اهداف همزمان که چالش برانگیز هستند، قابل تحقق هم باشند و در عینحال برداشت یکسانی در اعضای تیم ایجاد کرده، در شیوه اجرا منعطف و برای تمامی اعضای تیم دارای معنایی عمیق و انگیزهبخش باشند.
آنچه باید مورد توجه قرار گیرد و توسعه بیابد:
- همراستایی تلاشها در جهت یک هدف مشترک به کمک تکنیکهای همراستاسازی تیم
- تعیین اهداف بلند مدت و کوتاه مدت
- اطمینان از برداشت مشترک اعضای تیم از هدف یا اهداف
۲) تمرکز و مرزها
تیمهای با عملکرد بالا با احساس فوریت و اضطرار و متمرکز بر تحقق هدف کار میکنند.
بر خلاف برخی باورهای رایج، محدودیتها نهتنها مانع خلاقیت نمیشوند، بلکه آنها را تقویت نیز میکنند. تعیین مرزهای مناسب برای تیم، انرژی فردی و جمعی تیم را به سوی نوآوریهای ارزشمند هدایت میکند و مانع از آن میشود که تیم و اعضای آن وقت خود را صرف مسایل خارج از مرزهای مشخص شده، غیر مرتبط با هدف و کمارزش کنند. مدیریت محدودیتها به عنوان یک موضوع استراتژیک (تمایز میان محدودیتهای ضروری که موجب تمرکز انرژی و خلق ارزش میشوند و محدودتیهای غیرضروری که تنها روند را کند و منابع را هدر میدهند) ضروری است.
آنچه باید مورد توجه قرار گیرد و توسعه بیابد:
- تعیین محدودیتهای شفاف برای تیم
- در معرض دید قرارداد محدودیتها و اطمینان از درک برداشت یکسان نسبت به آنها در تمامی اعضای تیم
- کمک به تمرکز تیم بر روی مسایل مهم از طریق تعیین مرزها و محدودیتهای موثر
۳) مهارتها و تنوع
تیمهای با عملکرد بالا از تمامی مهارتهای مورد نیاز برای تبدیل ایده یا مفهوم به محصول کارآمد برخوردار هستند. این تیمها بدون نیاز به کمک مستمر از خارج تیم، دارای مهارتها و توانمندیهای متنوع برای تحقق اهداف خود هستند (که شامل تمامی مهارتهای فنی مورد نیاز و نیز حوزههای دانشی ضروری برای خلق و تحویل محصول کارآمد است).
آنچه باید مورد توجه قرار گیرد و توسعه بیابد:
- ایجاد تیمی با مهارتهای متنوع به کمک نگاشت توانمندیهای تیم
- اطمینان از توانمندی تیم برای تحویل کامل ارزش مورد نظر به مشتری
- ایجاد پاسخگویی مشترک نسبت به اقلام تحویلی به کمک مدلهای احساس مسوولیت و مالکیت جمعی
۴) پایداری و اعتماد
اعضای تیمهای با عملکرد بالا به یکدیگر اعتماد دارند و در عینحال به نقاط قوت و تفاوتها، احترام میگذارند. برقراری ارتباطشان با شفافیت کامل انجام میشود و تعارضها را بهطور موثر حل و فصل میکنند، در نتیجه از گروهی از افراد که تنها هماهنگ یا همکار هستند، به تیمی واقعی با عملکرد عالی تبدیل میشوند.
تیمهای برای توسعه پتانسیلهایشان باید باهم باشند و زمانی برای توسعه در نظر گرفته شود. مراحل توسعه تیم (شکلگیری، چالش و تضاد، هنجار و انسجام و تکامل) را نمیتوان تسریع کرد. تحقیقات همواره نشان دادهاند که تیمهای با ترکیب پایدار عملکرد بهتری نسبت به تیمهایی دارند که ترکیبشان بهطور مرتب دستخوش تغییرات میشود، حتی اگر اعضای تیمهای با ترکیب متغیر، بهصورت «فردی» قویتر باشند. برنامهریزی برای تداوم پایداری ترکیب تیم به حفظ انسجام و ثبات تیم در مواجهه با تغییرات اجتنابناپذیر نیروی انسانی کمک میکند.
آنچه باید مورد توجه قرار گیرد و توسعه بیابد:
- کمینه کردن تغییر ساختارهای غیر ضروری در تیم به کمک سازماندهی و طرحریزی موثر ساختار تیم
- حفظ پایداری و تعهد تیم در طول زمان
- اطمینان از برقراری ارتباط موثر میان اعضای تیم و رشدشان با همدیگر
۵) توانمندسازی و پاسخگویی
تیمهای موثر براساس اختیارات شفاف در تصمیمگیری عمل میکنند. تیمها زمانی دچار مشکل میشوند که مرزهای تصمیمگیری مبهم باشد. این ابهامها میتواند منجر به «فلج تحلیلی – Analysis Paralysis» یا «تخطی از حدود اختیارات تعریف شده – Overstepping» شود که نتیجه قطعی آن تاخیر یا اختلال در روند کار خواهد بود. باید توجه داشت که با استفاده از استراتژیهای متناسب توانمندسازی تیمها، بین استقلال عمل و چارچوبهای مناسب، تعادل برقرار شود.
آنچه باید مورد توجه قرار گیرد و توسعه بیابد:
- شفافسازی اختیارهای تصمیمگیری اعضای تیم، نقشها و مسوولیتها.
- اطمینان از درک روشن از تصمیمهایی که باید پس از مشورت گرفته شوند.
۶) زیرساختها و پشتیبانی
تیمهای با عملکرد بالا رهبران کارآمد و تاثیرگذاری دارند که به تیم اعتماد دارد و از ایشان در تحقق و تحویل اهداف پروژه حمایت میکنند. در عینحال باید نسبت به پشتیبانیهای زیر از تیم اطمینان حاصل شود:
🧠 پشتیبانی اطلاعاتی – دسترسی به افرادی که بتوانند ابهامها را برطرف کنند و پاسخگوی پرسشها باشند.
🏗️ پشتیبانی زیرساختی – فضای فیزیکی مناسب، تجهیزات، فناوری و ابزارهای مورد نیاز برای انجام مؤثر وظایف.
🎓 پشتیبانی آموزشی – دورههای آموزشی، منابع یادگیری و فرصتهای ارتقاء مهارت برای رشد حرفهای اعضای تیم.
🌱 پشتیبانی محیطی – ایجاد فضای امن روانی، امکان آزمون و خطا و فرهنگ بهاشتراکگذاری دانش.
🏆 پشتیبانی انگیزشی – جبران خدمات مناسب، قدردانی و شناسایی تلاشها و دستاوردهای اعضای تیم.
آنچه باید مورد توجه قرار گیرد و توسعه بیابد:
- اجرای سیستمهای مناسب پاداش و قدردانی – از طریق مشوقهای عملکرد تیمی، انگیزه و تعهد اعضا را افزایش دهید.
- تأمین پشتیبانی اطلاعاتی – دسترسی به افراد متخصص و دادههای مورد نیاز برای تصمیمگیری مؤثر را فراهم کنید.
- فراهمسازی پشتیبانی زیرساختی – فضای کاری مناسب، فناوریهای لازم و ابزارهای کاربردی را در اختیار تیم قرار دهید.
- ارائه پشتیبانی آموزشی – آموزشهای هدفمند، منابع یادگیری و فرصتهای ارتقاء مهارت را برای رشد مستمر فراهم کنید.
- ایجاد امنیت روانی – محیطی امن برای آزمون و خطا، یادگیری تجربی و بهاشتراکگذاری دانش ایجاد کنید.
۷) رشد و تکامل
تیمهای با عملکرد بالا در حال سفری مستمر برای یادگیری، رشد، بهبود و بالندگی هستند. اطمینان بیابید که تیم از فضای کافی و زمان لازم برای تصمیمگیری در مورد شیوههای کاری خود برخوردار است (و نسبت به شیوه کاری احساس مالکیت میکند) و در عینحال میتواند در مسیر انجام کارها بهبود مستمر را تجربه کند.
تیمهای با عملکرد بالا نیاز دارند فضایی در اختیار داشته باشند که شیوههای کاری خود را به مرور زمان و به طور مستمر توسعه دهند، که تحقق آن مستلزم بازاندیشیهای منظم، اختیار برای آزمودن رویکردهای جدید، امنیت روانی برای گفت و گو در مورد شکستها و تخصیص زمان برای ابتکارهای منجر به بهبود است.
آنچه باید مورد توجه قرار گیرد و توسعه بیابد:
- اطمینان از برخورداری تیم از فضا و زمان لازم برای بهبود.
- تشویق احساس مالکیت نسبت به نحوه انجام کار.
- تشویق و تقویت ذهنیت یادگیرنده و بهبود مستمر به کمک تکنیکهای بازاندیشی
- بازنگری در محدودیتها متناسب با بلوغ تیم
- کاهش محدودیت در اختیارات و گسترش دامنه اختیار تیم در تصمیمگیریها
تکامل اثربخش تیمها از الگوهای پیشرفت طبیعی رشد فردی پیروی میکند. برای آشنایی با یکی از این الگوها پیشنهاد میکنم درباره «شو – ها – ری / Shu – Ha – Ri) مطالعه کنید.
جمعبندی
«بوم تیمهای با عملکرد بالا»، عناصر و مولفههای کلیدی را تجمیع و یکپارچه میکند که گروههای معمولی میتوانند با در نظر گرفتن و پرداختن منظم به هر آنها، تیمهایی خارقالعاده ایجاد کنند. همچنین پرداختن ساختاریافته به مجموعه این مولفهها شرایط مناسبی را برای سنجش و بهبود موثر عملکرد در اختیار رهبران قرار میدهد.
توجه به این نکته ضروری است که رشد، تکامل، بلوغ و در نهایت عملکرد بالا، یکشبه به دست نمیآید. این مهم نیازمند تلاشهای آگاهانه رهبران تیمها، اعضای تیمها و مربیان و راهنمایان تیمهاست. سفر در مسیر عملکرد بالا خطی نیست و مستلزم چرخههای تجربهگرایی، یادگیری و رشد از طریق رویکردهای ساختیافته توسعه تیمهاست.
برخی تصاویر به کمک ابزارهای هوش مصنوعی خلق شدهاند.
منبع: www.kaizenko.com
در صورت تمایل در شبکههای اجتماعی با من همراه باشید.
