مقدمه
BABOK از سرواژگان عبارت Business Analysis Body of Knowledge به معنای گستره دانش تحلیل کسب و کار تشکیل شدهاست و توصیفی از رویهها و روشهای پذیرفته شده در حوزه تحلیل کسب و کار را در بر میگیرد. در چارچوب راهنمای BABOK مجموعهای از رهنمودها درباره مهارتها و دانش مورد نیاز تحلیلگران کسب و کار ارایه شدهاست. این راهنما توسط «موسسه بینالمللی تحلیل کسب و کار – International Institute of Business Analysis یا IIBA منتشر شدهاست (مرکز IIBA در کانادا مستقر است).
محتوای این راهنما با دقت به طور کامل توسط فعالان و متخصصان تحلیل کسب و کار بازبینی، بررسی و تایید شدهاست. این راهنما در طول تاریخچه خود چند بازنگری اساسی را پشت سر گذاشتهاست و در حال حاضر آخرین نسخه آن (ویرایش سوم) مورد استفاده متخصصان و فعالان BA میباشد. در چارچوب BABOK الزامی وجود ندارد که تمامی روشهای تشریح شده بهطور کامل بهکار گرفته شوند، بلکه بر این نکته تاکید میشود که روشهای تحلیل کسب و کار باید متناسب با شرایط خاص هر پروژه یا سازمان سفارشی سازی و با بافتار آن پروژه یا سازمان سازگار شود. تمامی گواهینامههای اصلی کسب و کار که توسط IIBA اعطا میشوند بر اساس BABOK طراحی شدهاند (CBAP، CCBA و ECBA).
محتوای اصلی BABOK شامل ۶ حوزه دانشی (Knowledge Area – KA) و ۳۰ وظیفه مرتبط با تحلیل کسب و کار است. هر حوزه دانشی شامل مجموعهای از وظایف است که از نظر منطق و ماهیت به یکدیگر مرتبط هستند (اما ضرورتا از نظر ترتیب زمانی ممکن است مرتبط نباشند). وظایف هر حوزه دانشی در راستای تحقق هدف آن حوزه تعریف شدهاست (جدول ۱ را ملاحظه بفرمایید).
هر آنچه باید درباره BABOK بدانید
اگر به تحلیل کسب و کار (BA) علاقمند هستید یا نام BABOK را شنیدهاید اما نمیدانید شامل چه مباحثی است یا چه کمکی به شما خواهد کرد، احتمالا مرور نوشتار حاضر نقطه شروع مناسبی باشد. BABOK یا گستره دانش تحلیل کسب و کار، منبعی کلیدی برای تمامی افرادی است که در این حوزه فعالیت میکنند. این کتاب تنها یک راهنما نیست، بلکه چارچوبی پویا و در حال تکامل است که به متخصصان کمک میکند مسیر خود را در دنیای متغیر و پویای کسب و کار با موفقیت طی کنند.
اگر به دنبال ارتقای مهارتهای خود هستید یا قصد دریافت گواهینامههای حرفهای BA را دارید، آشنایی با BABOK میتواند فرصتهای جدیدی را پیش روی شما قرار دهد و منجر به ارتقا شما در مسیر حرفهایتان شود. از تاریخچه تا کاربردهای عملی BA، نکات فراوانی برای کشف وجود دارد. پرداختن جامع و کلنگر به این موارد رویکرد شما را از تحلیل کسب و کار دگرگون خواهد کرد.
مزایای مورد انتظار در بهرهگیری از BABOK
چرا باید به محتوای BABOK اهمیت داد و به آن پرداخت؟ این راهنما و چارچوبی که در اختیار ما قرار میدهد را میتوان ستون فقرات کار تحلیلگران کسب و کار در صنایع مختلف قلمداد کرد. BABOK علاوه بر راهنماییهای جامع، بهترین شیوهها و مهارتهای حیاتی را برای موفقیت در محیط متغییر و پرچالش کسب و کار تشریح میکند.
BABOK به ایجاد زبانی مشترک کمک میکند. این برداشت مشترک از واژگان به متخصصان کمک میکند تا همکاری موثرتری با هم داشته باشند، شکاف میان ذینفعان را از میان بر میدارد و نسبت به درک مشترک تمامی ذینفعان از مفاهیم اطمینان ایجاد میکند.
علاوه بر موارد پیشگفته، این راهنما به سازمانها کمک میکند تا فرآیندها و روشهای خود را بهبود داده و استاندارد کنند. چنین رویکردی موجب بهبود نتایج پروژه و افزایش بهرهوری در طول زمان میشود. بهکارگیری BABOK میتواند نقطه عطفی برای پیشرفت فردی و موفقیت سازمانی باشد.
برخورداری از درک عمیق از این گستره دانشی، به کارفرمایان و همتایان شما نشان میدهد که به حرفه خود متعهد هستید، به رشد مستمر اهمیت میدهید و در یک کلام اعتبار حرفهای شما را افزایش میدهد.
سیر تحولات BABOK
این گستره دانشی از زمان شکلگیری خود تغییرات چشمگیری داشته است. این چارچوب ابتدا با هدف استانداردسازی رویههای تحلیل کسب و کار و توسط موسسه بینالمللی تحلیل کسب و کار BA معرفی و منتشر شد (انتشار نسخه نخست در سال ۲۰۰۵ میلادی).
همزمان با تحولهای حوزه تحلیل کسب و کار، BABOK نیز تکامل پیدا کرد. در هر ویرایش جدید، روندها و روشهای نوین منعکس و برای همگامی با پویایی کسب و کار تلاش شدهاست. ویرایش دوم در سال ۲۰۱۰ عرضه که راهنماییهای تکمیلی درباره تکنیکها و حوزههای دانشی جدید ارایه میداد.
در سال ۲۰۱۵، ویرایش سوم این گستره دانش، تصویری جامعتر از نقشهای تحلیل کسب و کار در صنایع مختلف ارایه کرد. این نسخه بر همکاری و انعطافپذیری تیمها تاکید داشت و در عینحال رویکردهای نوینی همچون چابک (Agile) را نیز پوشش میداد.
هر بازنگری جایگاه BABOK را بهعنوان منبعی ضروری و قابل اتکا برای متخصصان و فعالان حرفهای در جستجوی تعالی، بهبود داده و مستحکمتر نمودهاست. تحولات این راهنما بازتابی از پیچیدگی و بلوغ روزافزون دنیای کسب و کار امروز است.
حوزههای دانشی BABOK
راهنمای BABOK برای تحلیل کسب و کار ۶ حوزه دانشی کلیدی تعریف کردهاست، که هر یک بعد متفاوتی از این حرفه را پوشش میدهد که میتوانند در دستیابی به نتایج مطلوب و اهدف پروژهها نقشآفرینی موثری داشته باشند. این ۶ حوزه دانشی عبارتند از:
۱) برنامهریزی و پایش تحلیل کسب و کار (Business Analysis Planning and Monitoring) – تعیین چارچوب و برنامهریزی درباره نحوه انجام فعالیتهای BA در طول پروژه.
۲) استخراج و مشارکت (Elicitation and Collaboration) – متمرکز بر گردآوری الزامات (نیازمندیها) ذینفعان و تضمین ارتباط موثر میان تمامی دستاندرکاران.
۳) مدیریت چرخه عمر الزامات (Requirements Life Cycle Management)– متمرکز برمدیریت الزامات از لحظه شناسایی اولیه تا پیادهسازی نهایی.
۴) تحلیل استراتژی (Strategy Analysis) – اطمینان از «همسویی اهداف کسب و کاری با راهبردهای مشخص» و «خلق ارزش متناسب با اهداف سازمانی».
۵) ارزیابی راهکار / راهحل (Solution Evaluation) – سنجش راهحلهای اجرا شده برای تعیین میزان دستیابی به مزایای پیشبینی شده یا ضرورت اصلاح آنها.
۶) تحلیل الزامات و تعریف طراحی (Requirement Analysis and Design Definition) – پالایش الزامات و تبدیل آنها به مشخصات شفاف برای جهتدهی و راهبری توسعه محصول.
گواهینامههای BA (برنامههای IIBA در اعطای گواهینامه)
دریافت گواهینامههای حرفهای بر مبنای BABOK میتواند فرصتهای جدیدی را در مسیر حرفهایتان در تحلیل کسب و کار، پیش روی شما قرار دهد. این گواهینامهها، مهارت و دانش شما را نشان میدهد که نتیجه آن افزایش تمایل کارفرمایان به همکاری با شما خواهد بود.
برنامههای ارزیابی و اعطای گواهینامه موسسه بینالمللی تحلیل کسب و کار (IIBA) در چند سطح تعریف شدهاند:
شناخته شدهترین این گواهینامهها، CBAP یا Certified Business Analysis Professional است که ویژه تحلیلگران با تجربه میباشد.
در سوی دیگر گواهینامه CBAE یا Certification in Business Analysis Essentials است که برای تازه واردان به حرفه مناسب است و نقطه شروع مناسبی را برای آنها ایجاد میکند که به خلق بنیان محکمی از دانش و استانداردهای صنعت بپردازند.
دریافت هر گواهینامه مستلزم موفقیت در آزمونی است که درک شما را از اصول و روشهای BABOK میسنجد. آمادگی برای این آزمونها معمولا مستلزم استفاده از منابع مطالعاتی جامع و پرسشهای تمرینی برای تقویت یادگیریهاست.
دریافت این گواهینامهها، علاوه بر افزایش اعتماد به نفس، حرکت به پلههای بالاتر از مسیر رشد BA را برای متخصصان تسهیل و هموار میکند.
توجه مهم
علاوه بر IIBA سازمانهای دیگر نیز به تهیه راهنما و انتشار آن در حوزه تحلیل کسب و کار پرداختهاند، از جمله PMI یا موسسه مدیریت پروژه.
منبع: https://www.adaptiveus.com/
در صورت تمایل در شبکههای اجتماعی با من همراه باشید.
