چیستی تجربه‌گرایی

تجربه‌گرایی به عنوان یک فلسفه بر این باور استوار است که دانش از تجربه و مشاهده سرچشمه می‌گیرد. این باور و فلسفه سنگ بنای روش علمی است و زیربنای بسیاری از علوم از جمله پزشکی مدرن است.

در میان فلاسفه، تجربه‌گرایی (Empiricism) در نقطه مقابل عقل‌گرایی (خردگرایی – Rationalism) قرار دارد. در چارچوب فلسفه خردگرایی باور بر این است که دانش از طریق استدلال، تحلیل یا تفکر عمیق درباره مسایل به دست می‌آید.

توضیح تکمیلی: عقل‌گرایی (Rationalism) یک مکتب فلسفی است که عقل و استدلال عقلی را به عنوان منبع اصلی شناخت و درستی معرفت مطرح می‌کند. به عبارت دیگر، این دیدگاه معتقد است که دانش و حقیقت از طریق استدلال منطقی و بدون نیاز به تجربه حسی قابل دستیابی است.

در چابک و میان متخصصان چابک، باور بر این است که مشکلات پیچیده‌ای وجود دارند که نمی‌توان آنها را تنها با استدلال یا تحلیل، حل کرد. به بیان دیگر، در حالی که مسایل ساده به راحتی قابل حل هستند، حل مسایل پیچیده، مستلزم آزمایش و تجربه برای رسیدن به راه‌حل هستند.

در چارچوب اسکرام، تجربه‌گرایی بر این باور استوار است که حل مسایل پیچیده یا انجام کارهای پیچیده، تنها با استفاده از یک فرآیند اکتشافی (Exploratory) و نه تکیه صرف بر برنامه‌های از پیش تنظیم شده، قابل انجام است.

توضیح تکمیلی: ممکن است در بسیاری موارد به صورت ناآگاهانه از فرآیندهای اکتشافی استفاده کنیم و این در حالی است که در چابک و اسکرام تاکید بر استفاده آگاهانه از فرآیندهای اکتشافی است.

چیستی مسایل و کارهای پیچیده

پیچیدگی یا به بیان کامل‌تر «علم پیچیدگی»، خود یک رشته و تخصص علمی است و مطالعه آن برای دستیابی به درکی عمیق از رفتار دنیای بسیار پیچیده، ارزشمند است.

در چارچوب اسکرام و با هدف شناخت بیشتر این چارچوب، می‌توان مسایل پیچیده را معادل مسایلی با «ناشناخته‌های ناشناخته یا Unknown – Unknown» فراوان در نظر گرفت. به بیان دیگر، جنبه‌هایی از مشکل (یا در مشکل) وجود دارد که یا آنها را شناسایی نکرده‌ایم یا به‌دلیل بروز متفاوت از انتظارات‌مان، ما را شگفت‌زده خواهند کرد.

در مسایل پیچیده، ما نمی‌دانیم که چه‌ چیزهایی را نمی‌دانیم و مادامی که با آنها مواجه نشده‌ایم، از ماهیت آنها بی‌خبریم.

برای مواجهه با مسایل پیچیده، ضروری است میان مسایل ساده و مسایل پیچیده تمایز قایل شویم.

برخی تفاوت‌های میان مسایل ساده (Simple)، بغرنج (Complicated) و پیچیده (Complex)

مسایل پیچیده را می‌توان طیفی (پیوستار – Continuum) به شرح زیر در نظر بگیریم:

ساده (جایی که اکثر موارد شناخته شده هستند).
بغرنج (جایی که می‌دانیم چه چیزهایی را نمی‌دانیم)!
پیچیده (جایی که نمی‌دانیم چه چیزهایی را نمی‌دانیم)!!

چرایی اهمیت اسکرام برای بهره‌گیری از فلسفه تجربه‌گرایی

اسکرام تیم‌ها را به تجربه،‌ بازبینی و سازگاری (تطابق) مستمر در کارهایشان تشویق می‌کند. از همین‌رو در صورت مواجه تیم با مساله یا کاری پیچیده، اسکرام چارچوبی را در اختیار تیم قرار می‌دهد که بتواند از تکنیک‌ها و شیوه‌های تجربی استفاده کند. اسکرام تنها راه برای مواجهه و حل مسایل پیچیده نیست،‌ اما می‌توان آن‌را یکی از ممتازترین و موثرترین آنها دانست.

اسکرام برای پشتیبانی از رویکرد و فلسفه تجربه‌گرایی از سه ستون بهره می‌گیرد: شفافیت (Transparency)، بازبینی یا بازرسی (Inspection) و سازگاری و تطبیق (Adaptation).

تیم باید در مورد پیشرفت خود و محصول در حال توسعه شفاف باشد.
تیم باید پیشرفت و محصول را به‌طور منظم بررسی و بازبینی کند.
تیم باید بتواند کار و فرآیندهای انجام آن‌را براساس آنچه مشاهده و تجربه‌ می‌کند و می‌آموزد، تطبیق دهد (سازگاری با یافته‌ها و دانسته‌های جدید).

این سه می‌توانند به ایجاد اطمینان نسبت به بهبود و تحویل مستمر ارزش به مشتری، کمک کنند.

اهمیت اعتماد (Trust) در تجربه‌گرایی

تیم‌هایی که براساس باور به تجربه‌گرایی کار می‌کنند باید به طور مستمر ریسک‌هایی را بپذیرند، ایده‌های خلاقانه ارایه کنند و بازخورد دهند. بدون وجود اعتماد میان تیم، اعضا ممکن است برای پذیرش ریسک‌ها یا ارایه پیشنهادهای جایگزین میل و رغبت چندانی نداشته باشند. بدون وجود اکسیر اعتماد اعضای تیم ممکن است به‌گونه‌ای عمل کنند که با انتقاد دیگران مواجه نشوند. به‌طور مشخص، آنها ممکن است ترجیح دهند بخش عمده‌ای از زمان خود را به‌جای آن‌که صرف تجربه آزادانه کنند، به تحلیل و برنامه‌ریزی تخصیص دهند.

تیم‌ها در هنگام تجربه‌کردن، فرضیه‌هایی را در نظر گرفته و سپس مورد آزمون قرار می‌دهند. در هنگامی‌که فرضیه و آزمون آن شکست می‌خورد، تیم یا پیشنهاد دهنده آن شکست خورده تلقی نمی‌شود و تنها فرضیه نامعتبر تلقی می‌شود (به همین سادگی). در این شرایط خود آزمایش موفقیت بزرگی است،‌ چرا که تیم آموزه‌های ارزشمندی به دست آورده و در مسیر حل مساله حرکت کرده‌است. درک این جنبه از آزمایش و احساس حمایت و امنیت در هنگام «شکست آزمون فرضیه‌ها»، تغییری مهم در نگرش و طرز فکر رهبران در هنگام پذیرش اسکرام تلقی می‌شود.